مقدمه :
همانظور كه اطلاع داريد نزديك به 6 ماه است كه نوع جديدي از انفلوانزا در جهان شايع شده و حدود 200 كشور ابتلا به آن را گزارش نموده اند. هرچند اكثر موارد اين بيماري خفيف است ولي در بعضي از گروههاي سني و درمبتلایان به بعضی بیماریهای زمینه ای ابتلاء به آن مي تواند فوق العاده خطرناك باشد.
بيماري آنفلوانزا در كنار بيماريهايي مانند طاعون ، آبله و وبا پيوسته همهگيريهاي وسيع جهاني (پاندمي) ايجاد كردهاند . عامل اين بيماري ويروسي است كه قابليت بيماريزايي در حيوانات مختلف و انسان را دارد و از خصوصيات ويژه ويروس تمايل به تغييرات مكرر در ماده ژنتيكي آن است كه ميتواند بطور خفيف و يا شديد ايجاد بيماري نمايد و باعث توليد سوش جديدي ميگردد كه براي سيستم ايمني انسان كاملاً ناشناخته بوده و منجر به بيماريزايي و عوارض مرگ و مير فراوان و اپيدميهاي گسترده و بطور حتم پاندمي خواهدشد . بر همين اساس براي آمادگي و مقابله با پاندمي شش فاز تعريف گرديده كه فاز ششم يعني ورود بيماري به مرحله گسترده اي ( پاندمي يا همهگيري جهاني) است .
از ويژگيهاي مهم اين بيماري انتشار بسيار سريع از طريق ذرات آلوده معلق در هوا يا مستقر بر روي سطوح اشياء و يا در محيط مرطوب است كه لزوم مراقبتهاي بهداشت فردي و جمعي را بيش از پيش ایجاب مينمايد . هرچند براساس تئوريهاي مطرح شده ، گسترش اوليه ويروس (پاندمي) در بخشهاي روستايي آسيا ، خاورميانه و آفريقا موردانتظار است اما با ظهور پاندمي ويروسي ، طغيانهاي محلي در نفاط مختلف جهان اتفاق خواهدافتاد و هيچ كشوري نميتواند از ورود اين ويروس به داخل كشور جلوگيري نمايد . (مگر با بستن كليه مرزها و خطوط ارتباطي)
در حال حاضروبراساس اعلام سازمان جهاني بهداشت (WHO)اين بيماري به فاز6(مرحله نهایی )وارد شده و در مرحله جهانگيري و پاندمي قرار داد و با اعلام شرايط اضطراري ، خواستار اقدامات و اتخاذ سياستهاي ملي و فراگير كنترلي و بهداشتي كشورها شدهاست . بر همين اساس در كشور جمهوري اسلامي ايران و در سطح ملي برنامه جامع آمادگي مقابله با پاندمي آنفلوانزا با اهداف زير طراحي و به اجرا گذاشته شدهاست .
هدف كلي طرح جامع ملي آمادگي مقابله با پاندمي آنفلوانزا :
كاهش موارد ابتلاء ,مرگ و مير و عوارض ناشي ازانفلوانزا
اهداف اختصاصی در دانشگاهها و مجتمع های خوابگاهی:
1. افزایش آگاهی دانشجويان, اساتيد و كاركنان در زمینه بیشگیری ومقابله با انفلوانزا
2. كاهش موارد ابتلاء مرگ و مير و عوارض ناشي از پاندمي
3. كاهش گسترش بيماري در بین دانشجویان و اساتید و کارکنان دانشگاهها
4. حفظ و نگهداري سرويسهاي ضروري دانشگاهی و جلوگیری از تعطیلی کلاس های درس
دراين راستا كارگروه مقابله با بحران آنفلوانزا در سطح ملي زيرنظر رئيسجمهور محترم و به رياست معاون اول رئيسجمهور و عضويت وزراي ذيربط تشكيل و كار خود را آغاز كرده است و تاكنون استراتژيهاي مختلفي را تعريف و مدون و به اجرا گذاشتهاست كه طي آن اين وزارتخانه در خصوص محيط هاي دانشجويي، موظف به انجام وظايف زير شدهاست :
1 ـ آموزش دانشجويان، اساتيد و ساير كاركنان درخصوص رعايت موازين بهداشت عمومي ، با تأكيد بر موازين بهداشت فردي و جمعي جهت پيشگيري از آنفلوانزا
2 ـ تهيه و تأمين اطلاعات و دستورالعملهاي لازم براي روسا و مدیران و مسئولین بهداشتی دانشگاهها
3 ـ تهيه و تدوين برنامه آموزشي براساس مراحل پاندمي جهت تداوم فعاليتهاي آموزشي با استفاده از تكنولوژيهاي مناسب و كارآمد
كارگروه مقابله با بحران پاندمي آنفلوانزا ، داراي يك كميته فني است كه وزارتخانه های علوم،تحقیقات و فن آوری و بهداشت،درمان و آموزش پزشکی در آن كميته عضو ميباشند و عهدهدار بررسيهاي كارشناسي و فني و مقدماتي و تهيه دستوركار جلسات كارگروه ملي ميباشد .
اقدامات و فعالیتها :
با توجه به شرايط مذكور و اعلام همهگيري جهاني (پاندمي) آنفلوانزا و شيوع و انتشار بيشتر اين بيماري در فصول سرد سال (پائيز و زمستان) و با عنايت به بازگشايي دانشگاه ها در مهرماه كه تراكم بسيار انساني را در كلاسهاي درسي و كانونهاي دانشجويي سبب ميگردد ، احتمال جدي بروز طغيان بيماري وجود دارد ، لذا لازماست رؤساي و مسئولین محترم دانشگاهها با درك اهميت موضوع و جديتر تلقي كردن خطر مذكور ، اقدامات زير را هرچه سريعتر و بدون فوت وقت انجام و نتايج را به اين معاونت اعلام نمايند :
الف) برگزاري جلسات منظم براي بررسي پيوسته آخرين وضعيت بيماري در دانشگاه ها و مجتمعهاي آموزشي و ارائه گزارش موارد بیماری به مراکز بهداشت شهرستان و استان
ب) اتخاذ سياستها ، شيوهها و تصميمات لازم و فوري و متناسب با شرايط
تبصره :برگزاری اولین جلسه بلافاصله و در اسرع وقت پس از دریافت این دستورالعمل و ادامه جلسات بر اساس نیاز
ج) تهیه وتدوین بستههاي هشداري ، آموزشي و اطلاعرساني براي آموزش گروههای هدف و توزيع آن
د) اجراي جلسات آموزشي براي دانشجويان، كاركنان و اساتيد كه حداقل شامل سرفصلها و اهداف آموزشي بهداشتي زير باشند :
سرفصلهاي آموزشي :
· آشنايي با بيماري و علائم باليني آن
· راههاي انتقال و كنترل
· رفتارهاي پرخطر و راههاي اجتناب از آنها
· رعايت موازين بهداشت عمومي بهويژه بهداشت فردي و جمعي (بهمنظور پيشگيري از ابتلاي به بيماري)
· امتناع از حضور در تجمعات غيرضروري
· راههاي پاكسازي و سالمسازي محيط و برقراري تهويه مناسب در فضاهاي بسته
· تأثير سفرهاي درون و برون كشوري بر انتقال و واگيري بيماري ونحوه تعامل با مسافران در خانواده و فاميل
· ضرورت اطلاعرساني و خودداري از پنهانكاري موارد بيماري در خود و يا اعضاي خانواده و بستگان
· راههاي كمك به كاهش اضطراب عمومي ، اندوه و پريشاني و تشويق و ترغيب افراد در ادامه صحيح و سالم فعاليتهاي روزمره زندگي همراه با آسايش فكري (Mental Health)
· چگونگي تشخيص ، ارجاع و پيگيري موارد مشكوك و بيمار
اهداف آموزشهاي بهداشتي :
آموزشهاي ارائه شده بايد بتواند افراد شركتكننده را برخوردار از رويكردها و رفتارهاي بهداشتي زير نمايند :
· افزايش آگاهي و دانش بهداشتي
· كمك به خودآگاهي افراد
· تغيير نگرش و رويكرد
· تغيير در رفتار جهت پیشگیری از ابتلا به بیماری
· اقدام در جهت تامین بهداشت محیط دانشگاهها
ه) توجيه فوري رؤساي دانشگاه ها، دانشكده ها و ساير مجتمعهاي آموزشي، نسبت به شرايط كنوني و ميزان خطر و لزوم رعايت و اجراي صحيح و دقيق كليه دستورالعملهاي صادره و عمل به وظايف محوله قانوني و انساني
و) تعيين ، ابلاغ و نظارت بر اقدامات ضروري كه لازم است در قبل از بازگشايي دانشگاه توسط روساي دانشگاه ها وعوامل مرتبط صورت پذيرد (بيان سطوح انتظارات در صف) كه حداقل شامل اقدامات زير باشد :
· بيان ضرورت اقدام عاجل در تعمير و مرمتسازي فضاي فيزيكي :
· خريد و تأمين صابون مايع و مواد ضدعفوني ، بگونهاي كه در همه حال سرويسها از صابون مايع برخوردار باشند و بطور روزانه سرويسهاي بهداشت و حمامها در مراكز شبانهروزي ضدعفوني گردند .
· اجراي جداول ابلاغي آموزشي و توجيهي
· نظارت و مراقبت جدي بر بهداشت محيط
· گزارش فوري موارد ابتلا و آخرين وضعيت به معاونت سلامت/بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی
اقدامات ضروری و فوری:
باتوجه به اهميت موضوع و فرصت باقيمانده از بازگشايي دانشگاه ها لازم است موارد زير هرچه سريعتر انجام گردند :
1) سالمسازي و مرمت عاجل فضاهاي فيزيكي دانشگاه كه حداقل شامل :
· انجام (ويا ترميم و سالمسازي) شبكه لولهكشي صابون مايع در كليه مجتمعهاي آموزشي و مراكز شبانهروزي بگونهاي كه همه مجتمع های آموزشی و خوابگاهی دارای لوله کشی صابون مایع باشد.
· مرمت و سالمسازي آبخوريها
· مرمت و سالمسازي بوفهها و سالنهاي غذاخوري و رستورانها در مراكز شبانهروزي
· مرمت و سالمسازي خوابگاهها و آسايشگاهها در مراكز شبانهروزي و رعايت تراكم استاندارد در اين فضاها
· مرمت و سالمسازي سرويسهاي بهداشتي و حمامها (در مراكز شبانهروزي) و برقراري سيستم تهويه مناسب
2) پيشبيني و تدارك صابون مايع و مواد ضدعفوني و تنظيف و پاكسازي روزانه سرويسها ، آبخوريها و حمامها
3) پيشبيني و سالمسازي سيستم بهداشتي دفع زباله در دانشگاه و مجتمع های خوابگاهی
4) دستگيره درها، كليدهاي آسانسور، كي برد كامپيوتر، ماوس ها بايد روزانه تميز شود.
5) نظافت و پاكسازي روزانه كلاسها و سالنها و مراكز شبانهروزي بوسيله عوامل خدماتي
6) لزوم رعايت تهويه كامل كلاس در حين درس (درصورت مناسب بودن هوا پنجره ها مرتب هر 20 دقیقه یکبار به مدت 10-5 دقیقه باز شوند)
7) توجيه پيوسته دانشجويان درعدم استفاده از وسايل شخصي يكديگر و يا دست دادن و روبوسي كردن و يا در آغوش گرفتن
8) توجيه دانشجويان بر همراه داشتن دستمال و استفاده صحيح از آن در هنگام سرفه و عطسه
9) اطلاعرساني پيوسته به دانشجويان ازطريق تهيه و توزيع محتوي آموزشي مكتوب مانند پوستر ، پمفلت ، تراكت و...)
10) منع دانشجويان و كاركنان با علائم انفلوانزا و يا مشكوك به ابتلاي به آنفلوانزا و یا مشابه انفلوانزا از حضور در كلاس درس و محيط دانشگاه و ارجاع آنها به مراكز بهداشتي ـ درماني: بیماران مبتلا باید 24 ساعت پس از قطع تب با مجوز پزشک مربوطه در کلاس درس حضور یابند .
تبصره :اكيدا" توصیه می شود :
1) دانشجويان آسیب بذیر شامل مبتلایان به بیماری ریوی بیشرفته,دیالیزی ,وابسته به اکسیژن , وآنهايي كه دچار نقص سیستم ایمنی ویا نقایص متابولیک هستند حتی الامکان در خوابگاه کمتر اقامت داشته و یا در اتاق های با تراکم کمتر مستقر شوند.
2) در اوج باندمی سفرها ,اردوهاوگردهمایی ها لغو شود
3) روی ذخیره دارویی حداقل داروهای استامینوفن وبروفن تاکید شودوتحت هیج عنوانی آسپیرین برای تب تجویز نگردد.
4) در محيط خوابگاهی حتی الامکان اتاق جداگانه ای (اتاق بیمار= SICK ROOM )جهت استقرار دانشجويان دارای علائم انفلوانزا یا مشابه انفلوانزا تا ارجاع به منزل ومرکز بهداشتی درمانی بیش بینی گردد
5) اتاق بیمار باید دارای تهویه مناسب(حداقل 6 تا 8 بار در ساعت تهویه با رعایت اصول بهداشت محیط و عدم ایجاد آلودگی در سایر بخشهای خوابگاهی و اداری) ،گرمایش مطلوب و امکانات استراحت مناسب باشد.
6) جهت اطمينان خاطر بيشتر، در صورت داشتن هريك از اين علائم زير از ورود به محيط آموزشي خودداري شود :
· احساس گرما یا تب
· صورت بر افروخته
· تعریق یا لرز
توجه: عطسه ،سرفه، آبریزش از بینی بدون يكي ازعلایم فوق مانع ورود به مكان آموزشي نمي شود.
7) پزشک مسئول خوابگاه باید بر اساس تعاریف در نظام مراقبت بیماری ارائه شده توسط معاونت بهداشتی یا سلامت دانشگاه علوم پزشکی اقدام به طبقه بندی و در صورت لزوم ارجاع یا مرخصی افراد مشکوک اقدام نماید.
· کتابچه آموزش پزشکان که توسط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی تهیه شده در اختیار کلیه پزشکان مجتمع های خوابگاهی قرار گیرد.
8) حتی الامکان به دانشجويان و اساتيد و ساير كاركنان پرخطر (خانمهای باردار,بیماران مزمن قلبی و ریوی ,نارسایی کلیه ,تالاسمی ماژور ,افراد دریافت کننده کورتون وشیمی درمانی ,بیماران مزمن کبدی ,دیابتی ها) در مواردی كه تعداد موارد انفلوانزا یا مشابه انفلوانزا بیش از 10 درصد کل دانشجویان (کلاس،دانشکده،دانشگاه،خوابگاه )است مرخصی داده شود تاکمتر در محیط حضور یابند.
9) برگزاري كلاسهاي آموزشي و جلسات پرسش و پاسخ مرتبط با آنفلوانزا ويژه دانشجويان و ساير كاركنان در هفتههاي نخست آغاز فعاليت آموزشي و با رعايت سرفصلهاي مذكور در بند ث اين دستورالعمل و تنظيم و تكميل فرمتهاي گزارشي و ارسال به مراجع مربوطه (با رعايت سلسه مراتب مكاتباتي)
10) مديران و سرپرستان مراكز و مجتمعهاي آموزشي شبانهروزي كه از امكانات خوابگاهي و سلفسرويس برخوردارند ، موظف به نظارت دقيق بر نظافت و بهداشت خوابگاهي ، سلفسرويس ، حمامها و... و عملكرد عوامل دستاندركار پخت و پز و عوامل خدماتي از جهت سلامت فردي و رعايت موازين بهداشتي و عمل صحيح به وظايف محوله می باشند.
محدود نمودن دانشجويان مقيم خوابگاهها :
1) مديران و سرپرستان مراكز شبانهروزي موظفاند فضاي مناسب خوابگاهي ايزولهاي (اتاق بیمار = SICK ROOM ) در هر یک از بلوکهای خوابگاهی بطور مستقل پيشبيني و آماده نمايند تا درصورت ابتلاي هر كدام از افراد مقيم در خوابگاه كه امكان عزيمت فوري به شهرستان محل سكونتاش نباشد ، براي مدت محدود حضور در آن مركز ، صرفاً از چنین فضاهایي استفاده نمايند .
2) افراد مشکوک یا بیمار تا 24 ساعت بعد از قطع تب بايد از حضور دركلاسها اجتناب نمايند ودر مورد افرادي كه تب ندارند ولي آبريزش بيني دارند بايد تا قطع آبريزش بيني ايزوله باشند.
3) ماسك يكبار مصرف و دستمال كاغذي، در اختيار بيماران قرار داده شود تا در هنگام تماس با دیگران از آن استفاده نمایند.
4) قوانين دانشگاهها در خصوص جلسات غيبت دانشجويان تا 7 روز غيبت درزمان ابتلا به بيماري با دستور زمان استراحت مربوط به این بیماری تطبیق داده شود.
5) در شرايطي كه نياز به استراحت در منزل وجود دارد در صورت امکان آموزش دانشجويان از طريق پست الكترونيكي يا شيوه هاي ديگر آموزش از راه دور اعمال گردد.
6) در صورت تب بالا ‘تنگي نفس ‘درد قفسه سينه وحال عمومي بد حتما به پزشك مراجعه نمايند
7) رعایت فاصله 1 تا 2 متر از فرد بیمار اهمیت زیادی در پیشگیری از بیمار شدن و گسترش آن دارد.
شناخت دانشجويان وكاركنان پرخطر:
( اين افراد در صورت ابتلا به انفلوانزا در معرض خطر بيشتر عوارض بیماری مثل پنوموني ،نارسايي تنفسي ومرگ هستند)
افراد پرخطر شامل :
زنان باردار، ‘بيماران مبتلا به آسم ، برونشیت مزمن ریوی ، بیماران دارای بیماریهای مزمن قلبي، کلیوی،کبدی از جمله نارسايي كبد وكليه، بيماريهاي عفوني (سيكل سل، تالاسمي وساير هموگلوبينوپاتي ها ) ، بيماري هاي عصبی عضلانی، بيماري هاي متابوليك مانند ديابت ،افرادي كه تحت شيمي درماني هستند، افرادی که طولانی مدت کورتن یا داروهای سرکوبگر ایمنی مصرف می نمایند، جز افراد پرخطر محسوب مي شوند.
اقدامات در شرايط افزايش شدت بيماري :
· دانشجو و مدرسين وكاركنان در صورت ابتلا به بيماري باید تا 24 ساعت پس از قطع تب از حضور در کلاس درس خودداری نموده و به استراحت بپردازند.
· حتی الامکان کلاس های درس با تعداد محدودتری از دانشجویان تشکیل شده و از تشکیل کلاسهای با ازدحام زیاد پرهیز شود.
· در شرايط اوج بيماري و يا در شرايطي كه تعداد مبتلايان در كلاس بالاست ( بيش از 15% جمعيت ) بنا به تصميم کمیته اجرایی استان یا شهرستان با هماهنگی رئيس دانشگاه كلاس ها به مدت 7 روز تعطيل شده وآموزش از راه دور صورت پذيرد .
· شدت بيماري در يك كشور ممكن است از يك ناحيه به ناحيه ديگر متفاوت باشد وتصميم گيريها به طور منطقه اي همراه با مسئولين استان وشهرستان و مسئولين دانشگاهها بايد به عمل آيد .
چگونگي انتقال بيماران از يك مركز بهداشت و درمان به بيمارستان:
· بيمار بايد با آمبولانسي كه تجهيزات كافي دارد(به خصوص اكسيژن)انتقال يابد.
· يك تكنسين تعليم ديده همراه بيمار باشد.
· دهان وبيني بيمار با ماسك جراحي یا طبی در صورت امکان پوشانده شود.
· قبل از اعزام،به بيمارستان اطلاع داده شود.(چگونگي درمان بيمار ذكر گردد.)
· بعد از خروج بيمار از بيمارستان بايد كابين آمبولانس به نحو مناسب و فورا ضد عفوني شود .(تركيبات فنلي،تركيبات آمونياك چهار ظرفيتي و... )
· مواد ضد عفوني كننده مناسب براي سطوح استفاده شود .(تركيبات فنلي ،تركيبات آمونياك چهار ظرفييتي، هيپو كلريت سديم ،الكل)
تشکیل کمیته اجرایی انفلوانزا:
پیشنهاد می شود جهت تسريع و دقت در تصميم گيري، كميته اجرايي انفلوانزا زیر نظر استاندار یا فرمانداربا شرکت افراد زیر تشکیل گردد:
1- ریاست محترم هر دانشگاه
· جهت تاکید بر همکاری اعضای کمیتهها
· به جهت حضور ذهن در زمینه وضعیت موجود و ایجاد سهولت در امر تصمیم گیری و اجرا
2- معاون محترم دانشجویی و فرهنگی (ریاست جلسات)
· جهت هماهنگی و همگامی با حوزه دانشجویی
· برخورد و رفع سریع و به موقع تخلفات بهداشتی گزارش شده
3- مدیر کل محترم امور دانشجویی (مسئولین خوابگاهی و مسئول اداره تغذیه)
· پیش بینی محل قرنطینه یا جداسازی برای دانشجویان مبتلا در خوابگاهها
· هشیاری نسبت به وضعیت بیماری دانشجویان و راهنمایی ایشان در صورت ابتلا به علائم به پزشک بدون ایجاد تشویش و اضطراب
· گزارش موارد ابتلا در صورت مشاهده (علائم در هر دانشجو: تب 38 درجه بوسيله دماسنج ،احساس گلو درد ،احساس انسداد بيني ،مشاهده سرفه ،مشاهده آبريزش، بدن درد و ...)كه در صورت مواجهه با دانشجويان مشكوك به بيماري با رعايت دقيق موازين بهداشتي از ابتلا خود و ديگران ممانعت نمايند
· تشويق دانشجويان جهت تميز نگه داشتن وسايل عمومي در خوابگاهها، دستگيرههاي درب اتاقها، كلاسها، صفحه كليد رايانه ها و كنترلهاي لوازم صوتي و تصويري
· رعايت بهداشت فردي شامل شستشوي مكرر دستها و سطوحي است كه دستها با آن در تماس بوده
· استفاده از دستمال هنگام سرفه و عطسه
· تاكيد بر جداسازي بیماران از ديگران: در صورت ابتلا به بیماری ترك خوابگاه يا كلاس واگرچنين امكاني وجود ندارد از تماس مستقيم با ديگران اجتناب كنند و تنها از طريق تلفن و پست و اينترنت تماس داشته و برنامه دروسي خود را دنبال نمايند.
· مسئولين خوابگاهها در صورت مواجهه با يك دانشجوي نا خوش كه بطور ناگهاني دچار بيماري تنفسي تبدار شده است توصيه جدي است كه اين مورد را سريعاً به پزشك يا مركر بهداشت مستقر در دانشگاه اطلاع دهند.
4- مدیر محترم امور عمومی دانشگاه:
· بهسازی خوابگاهها و دانشکده ها و سایر فضاهای آموزشی
· بازنگری در وضعیت تهویه این فضاها و بهینه کردن آن تا حد امکان
· پیش بینی، کنترل و تامین میزان کافی از مواد شوینده، ضدعفونی کننده و صابون مایع
· بهسازی تریاهای مواد خوراکی دانشگاه یا در صورت عدم امکان بهسازی تعطیلی آنها
· بهسازی وضعیت سلف های غذاخوری
· افزایش نیروی خدمات و آموزش آنها جهت ضدعفونی و نظافت مرتب فضاهای موجود در دانشگاه با تاکید بر ضدعفونی دائم دستشویی ها، دستگیره دربهای ورودی، گوشیهای تلفن و... با الکل یا سایر مواد ضدعفونی کننده
· بهینه کردن سیستم دفع زباله
· پیش بینی و تامین تعداد کافی سطل زباله در تمام فضاهای آموزشی، کلاسها، خوابگاهها و...
5- مدیر روابط عمومی
· جهت همکاری با مرکز بهداشت و درمان در انتقال اطلاعات و آموزش به دانشگاهیان
6- معاونت آموزشی دانشگاه
· جهت همکاری با مراکز بهداشت دانشگاه ها
· جهت موافقت با عدم حضور دانشجو در کلاس درس در صورت ابتلا تا 24 ساعت پس از قطع تب و یا 7 روز پس از ابتلا
7 و 8- مدیر محترم امور فرهنگی و تربیت بدنی
· جهت هماهنگی و همکاری با مرکز بهداشت در زمینه ممانعت از تجمع دانشجویان در فضاهای دانشجویی از جمله اردوها و...
· همکاری اطلاع رسانی و آموزشی با مرکز بهداشت و درمان
وضعيت جمع آوري داده ها :
موارد ابتلا در بخش هاي سرپايي، بستري وميزان مرگ ومير، موارد بروز بیماری و غيبت ناشی از آن در دانشجويان وكاركنان دانشگاهها در سیستم جمع آوری اطلاعات بر اساس فرمهای عملیاتی مربوطه انجام خواهد شد.
تعاریف :
1. فرد مشكوك به بيماري آنفلوانزاي با منشأ خوكي A(H1N1) : بروز بيماري تنفسي تبدار ناگهاني در فرد كه آغاز آن با يكي از علايم اپيدميولوژيك زير همراه باشد:
(1)شروع علايم فوق در طي 7 روز پس از تماس نزديك با فرد مبتلاي قطعي بوده است.
(2)آغاز بيماری در طي 7 روز پس از مسافرت به منطقهاي كه داراي يك يا تعداد بيشتري از موارد قطعي مبتلا بوده است.
(3)فرد ساكن منطقهاي باشد كه يك يا تعداد بيشتري از موارد قطعي مبتلا در آن ديده شده است.
2. فرد محتمل مبتلا به بيماري آنفلوانزاي با منشأ خوكي A( H1N1) : فردي است با بيماري تنفسي تبدار ناگهانی و مثبت از نظر گونة آنفلوانزاي A و منفي از نظر زيرگونههاي H1 و H3 .
3. فرد قطعي مبتلا به بيماري آنفلوانزاي با منشأ خوكي A(H1N1) : فردي است با بيماري تنفسي تبدار ناگهاني كه تاييد آزمايشگاهی مركز مديريت بيماريهاي واگير را دارد.
4. بيماري مشابه آنفلوانزا: هر فردي كه بطور ناگهاني دچار تب بيش از 38 درجه سانتيگراد دهانی و سرفه يا گلودرد شده باشد و تشخيص ديگري مطرح نباشد.
علايم بيماري آنفلوانزاي با منشأ خوكي A(H1N1) :
علايم اين بيماري مشابه علايم آنفلوانزاي انساني فصلي است و عبارتند از:
· تب، سرفه، گلودرد، سردرد
· لرز، كوفتگي بدن
· احساس خستگي
· اسهال و استفراغ در بعضي از بيماران
موارد ارجاع بیماران به مراکز تخصصی و بیمارستان:
· در بالغین:
× تب بالا بمدت طولاني (بيش از 3 روز) خصوصاً اگر همراه حال عمومي بد باشد
× تنگی نفسDyspnea
× نشانه های دیسترس تنفسی difficulty in breathing
× درد یا احساس فشار در قفسه سینه یا شکمChest pain
× سرگیجه ناگهانی (Dizziness)
× گیجی ( Confusion)
× استفراغ شدید یا مداوم
× در ابتدا علائم آنفلوانزا بهبود یابد ولی ناگهان تب و سرفه شدید عود کند
· در کودکان:
× نشانه های دیسترس تنفسی (تنفس تند یا نفس دشوار)
× تغییر رنگ کبود یا خاکستری پوست
× عدم نوشیدن مایعات به میزان کافی
× استفراغ شدید یا مداوم
× اختلال سطح هشياري (كودك به دشواري قابل بيدار كردن باشد يا اساساً نتوان وي را بيدار نمود)
× عدم تمايل براي بازي كردن يا عدم تعامل کودک با اطرافیان
× تحریک پذیری شدید درحدی که کودک تمایلی به آغوش والدین نداشته باشد
× در ابتدا علائم آنفلوانزا بهبود یابد ولی ناگهان تب و سرفه شدید عود کند
چند توصيه بهداشتي مهم جهت كنترل عفونت:
1. شستشوي مكرر دستها با آب و صابون
2. رعايت آداب بهداشتي تنفسي (پوشاندن جلوي دهان و بيني در هنگام عطسه و سرفه، استفاده از دستمال كاغذي، دفع بهداشتي دستمالهاي مصرف شده با استفاده از ظرفهای زباله درب دار مجهز به کیسه زباله)
3. استراحت كافي و نوشیدن مایعات فراوان
4. استفاده از دستكش در هنگام كار يا تماس با بيمار يا اشياء آلوده
5. استفاده از ماسك طبي يا جراحي معمولي در هنگام بیماری و یا در صورت لزوم ماسك مخصوص تنفسي در هنگام تماس با افراد بیمار
6. به حداقل رساندن تماس افراد بيمار با ديگران
7. تغذية مناسب و مقوي
8. مراجعه به موقع به پزشك
هشدار و كلام آخر :
بديهياست هرگونه تاخیر یا کوتاهی در انجام مداخلات و مراقبتهاي بهداشتي ميتواند منجر به بروز همهگيري در دانشگاه و عواقب وخيم آن در سطح دانشگاه و یا حتی در شهرستان گردد و غفلت در اين امر از هيچیک از مسئولین پذیرفته نیست . لذا لازم است توصيه مؤكد گردد كه دقت جدي و كامل در مراقبت و پيشگيري و رعايت موازين بهداشتي بعمل آيد و معاونت آموزشي و معاونت دانشجویی دو وزارتخانه متبوع ومعاونت سلامت یا بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مسئول اجرا و نظارت بر انجام صحيح مفاد دستورالعمل خواهندبود. مقرر فرمائيد گزارش اقدامات آن معاونت بصورت ماهانه و گزارشات فوري و آني جداگانه و در اسرعوقت و بهصورت تفكيك به معاونت سلامت وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ارسال گردد .
دكتر سيد حسن امامي رضوي معاونت دانشجویی
معاون سلامت وزارت علوم ، تحقیقات و فنآوری
وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي